Od której części zacząć: Assassin’s Creed po kolei
2007–2025
Dwie kolejności, które się nie pokrywają
Assassin’s Creed ma dwie osie czasu. Pierwsza to kolejność premier: od pierwszej części z 2007 roku do Shadows z 2025 roku, czternaście gier głównej linii, a obok nich dodatki, remastery i odsłony poboczne. Druga to chronologia epok, w których toczy się akcja: od starożytnej Grecji w Odyssey, przez Egipt, Bagdad i Anglię wikingów, po Londyn rewolucji przemysłowej i Rosję roku 1918 w ostatniej części Chronicles. Te dwie osie prawie nigdy się nie pokrywają. Origins z 2017 roku opowiada o początkach zakonu, a Odyssey rok później cofa się jeszcze dalej, o blisko cztery wieki przed Origins.
Która oś jest ważniejsza? Historyczne wątki każdej gry są zamknięte w swojej epoce i nie wymagają znajomości poprzednich części — Ezia i Altaïra dzieli prawie trzysta lat, a Eivor nie spotka Bayeka. Wątek współczesny, spajający serię, jest opowiadany w kolejności premier: najpierw Desmond Miles, potem pracownik Abstergo, Layla Hassan i Basim. Kto chce zrozumieć całość, gra więc w kolejności wydania. Kto chce po prostu dobrej gry w epoce, która go ciągnie, wybiera epokę i nie traci niczego istotnego.
Ta strona daje obie mapy naraz. Najpierw trzy sprawdzone wejścia do serii, potem cztery grupy gier według epok i lat premier, dalej pełna chronologia wydarzeń od najstarszej, wątek współczesny osobno i na końcu lista tego, co można pominąć. Daty premier podane są dla pierwszego wydania; wersje na PC i remastery wychodziły często rok lub kilka lat później.
3 wejścia
Od czego zacząć — trzy odpowiedzi zamiast jednej
Klasyczne wejście to Assassin’s Creed II z 2009 roku. Florencja, Wenecja, Forlì i San Gimignano końca XV wieku, Ezio Auditore i wszystko, z czego seria zrobiła swój znak: dachy, tłum, ukryte ostrze, własna posiadłość. Historia Ezia ciągnie się przez Brotherhood i Revelations, a wszystkie trzy części wyszły razem jako The Ezio Collection w 2016 roku. Pierwsza część z 2007 roku jest źródłem tego wszystkiego, ale powtarzalna w strukturze misji — lepiej wrócić do niej po dwójce niż zaczynać od niej i zniechęcić się.
Wejście przez świat to Assassin’s Creed IV: Black Flag z 2013 roku. Karaiby lat 1715–1722, własny okręt, otwarte morze i Edward Kenway, który przez pół gry nie jest asasynem. Wątek współczesny zrywa tu z historią Desmonda i zaczyna nową formę, więc zaczynając od Black Flag, nie wchodzi się w środek cudzej opowieści. W 2026 roku Ubisoft zapowiedział remake tej części pod nazwą Black Flag Resynced, zrobiony na silniku Shadows.
Wejście przez RPG to Assassin’s Creed Origins z 2017 roku: Egipt lat 49–44 p.n.e., Bayek i początek zakonu, który w grze nazywa się jeszcze Ukrytymi. Origins przebudowało serię — walka, orzeł do zwiadu, wspinaczka po wszystkim, rozbudowany rozwój postaci — i tę formę ciągną Odyssey z 2018 roku i Valhalla z 2020 roku. Kto woli krótszą grę w starym stylu, ale z nową oprawą, ma Mirage z 2023 roku: Bagdad lat 861–870 i Basim, znany z Valhalli, w opowieści o swoich początkach.
1191–1512
Altaïr i Ezio — Ziemia Święta, Włochy, Konstantynopol
Assassin’s Creed z 2007 roku (na PC rok później) osadza gracza w roku 1191, w czasie trzeciej krucjaty. Altaïr Ibn-La’Ahad traci rangę mistrza i odzyskuje ją, polując na cele w Damaszku, Akce i Jerozolimie. Tu zaczyna się też wątek współczesny: barman Desmond Miles zostaje porwany przez Abstergo i wsadzony do Animusa, maszyny czytającej pamięć przodków. Bloodlines na PlayStation Portable z listopada 2009 roku prowadzi Altaïra dalej, na Cypr, gdzie rozprawia się z resztą templariuszy — to bezpośrednia kontynuacja, ale poboczna.
Assassin’s Creed II z 2009 roku (PC 2010) przenosi się do Włoch lat 1476–1499. Syn florenckiego bankiera zostaje asasynem po tym, jak rodzina ginie w spisku, i przez dwadzieścia lat renesansu rozplątuje, kto za tym stał. Discovery na Nintendo DS z tego samego listopada 2009 roku toczy się w trakcie wydarzeń dwójki: Ezio jedzie do Hiszpanii ratować Krzysztofa Kolumba. Brotherhood z 2010 roku (PC 2011) to bezpośredni ciąg dalszy: po zniszczeniu Monteriggioni akcja przenosi się do Rzymu lat 1499–1507, przeciwnikiem jest Cezar Borgia, a Ezio po raz pierwszy rekrutuje i wysyła do walki własnych asasynów.
Revelations z 2011 roku zamyka trylogię w Konstantynopolu lat 1511–1512. Starszy Ezio szuka tam artefaktów Altaïra i przeżywa jego ukryte wspomnienia; do arsenału dochodzą ostrze z hakiem i bomby. Grać najlepiej ciągiem: II, Brotherhood, Revelations — to jedna opowieść w trzech częściach, a pierwszą część można dołożyć przed nią albo po niej. Bloodlines i Discovery są dla tych, którzy chcą wszystkiego; fabuła głównej linii obejdzie się bez nich.
1715–1783
Nowy Świat i morza — kolonie, Karaiby, Atlantyk
Assassin’s Creed III z 2012 roku toczy się w latach 1754–1783, w koloniach brytyjskich podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Bohaterem jest Ratonhnhaké:ton, przez kolonistów zwany Connorem, pół Mohawk, pół Anglik; miasta to Boston i Nowy Jork, między nimi pogranicze, a największą nowością są bitwy morskie, które staną się fundamentem następnej części. Tu kończy się historia Desmonda. W 2019 roku wyszła wersja Remastered. Liberation, pierwotnie na PlayStation Vita z 2012 roku, a w wersji HD od stycznia 2014, dzieje się w Nowym Orleanie lat 1765–1780; bohaterką jest Aveline de Grandpré.
Assassin’s Creed IV: Black Flag z 2013 roku cofa się do lat 1715–1722. Edward Kenway, dziadek Connora, jest walijskim korsarzem, który wchodzi w spór asasynów z templariuszami dla pieniędzy; Hawana, Nassau i Kingston są przystankami między rejsami. Freedom Cry to dodatek do Black Flag: dziewięć misji, w których gra się Adéwalé, byłym kwatermistrzem Edwarda, walczącym z handlarzami niewolników w okolicach Saint-Domingue, dzisiejszego Haiti.
Assassin’s Creed Rogue z 2014 roku (PC 2015, Remastered 2018) to jedyna gra serii, w której głównym bohaterem jest templariusz. Shay Cormac, były asasyn, zmienia stronę i poluje na dawnych sojuszników w latach 1752–1760, w czasie wojny siedmioletniej: Nowy Jork, dolina rzeki i mroźny północny Atlantyk. Rogue domyka wątki zaczęte w trójce i w Black Flag. Pirates z grudnia 2013 roku, gra na urządzenia przenośne, bierze z Black Flag tylko bitwy morskie: kapitan Alonzo Batilla nie łączy się fabularnie z żadną inną częścią.
Kolejność epok w tej grupie jest odwrotna do premier: Black Flag (1715), Rogue (1752), trójka (1754), Liberation (1765). Za pierwszym razem lepiej trzymać się premier. Black Flag stoi samodzielnie i wchodzi się w niego z marszu; trójka i Rogue czytają się parą, bo Rogue domyka historię zaczętą w trójce i w Black Flag; Liberation i Freedom Cry to uzupełnienia dla tych, którym epoka się spodobała.
1789–1868
Rewolucje — Paryż, Londyn i trylogia Chronicles
Assassin’s Creed Unity z 2014 roku wyszło w tym samym roku co Rogue, ale już tylko na nową generację konsol i PC. Paryż rewolucji francuskiej, od 1789 do 1794 roku, odwzorowany w skali jeden do jednego; bohaterem jest Arno Dorian. Parkour po raz pierwszy prowadzi płynnie także w dół budynków, a walka przebudowana jest pod parady w odpowiednim momencie. Dodatek Martwi królowie wyprowadza Arna z Paryża do Saint-Denis.
Assassin’s Creed Syndicate z 2015 roku to wiktoriański Londyn roku 1868 w środku rewolucji przemysłowej. Bliźnięta Jacob i Evie Frye przejmują miasto dzielnica po dzielnicy, gang po gangu; do serii wchodzą pociągi, powozy, rewolwery i wyrzutnia liny, która pierwszy raz zmienia geometrię wspinaczki. Unity i Syndicate są fabularnie samodzielne — można zagrać w jedno bez drugiego i bez wcześniejszych części.
Chronicles to trylogia skradanek 2,5D, z boku, wydana w latach 2015–2016: Chiny lat 1526–1532 z Shao Jun, uczennicą Ezia; Indie roku 1841 z Arbaazem Mirem; Rosja roku 1918 z Nikołajem Orłowem. Trzy części wyszły też razem jako Trilogy w 2016 roku. To inna forma gry niż reszta serii i można ją pominąć w całości; Chiny są najciekawsze dla tych, którzy chcą wiedzieć, co stało się po Revelations.
2017–2025
Era RPG i powrót do korzeni — Egipt, Grecja, Anglia, Bagdad, Japonia
Assassin’s Creed Origins z października 2017 roku to Egipt lat 49–44 p.n.e. Bayek, medżaj, którego prywatna zemsta prowadzi do założenia zakonu, nazywanego wtedy Ukrytymi. Gra zmieniła niemal wszystko: orzeł do zwiadu, wspinaczka po każdej powierzchni, otwarta walka z łukami i tarczami, rozbudowany rozwój postaci. Do wątku współczesnego wchodzi Layla Hassan, była badaczka Abstergo, i zostaje w nim przez dwie kolejne gry. Odyssey z października 2018 roku cofa się do Grecji lat 431–422 p.n.e.: gracz wybiera Aleksiosa albo Kasandrę, spartańskich najemników, dostaje własny okręt, wybory w dialogach i różne zakończenia. Fabularnie to najwcześniejsza epoka całej serii.
Assassin’s Creed Valhalla z listopada 2020 roku to Anglia lat 872–878 w czasie ekspansji wikingów. Eivor buduje osadę, zawiera sojusze w kolejnych hrabstwach i najeżdża nadrzeczne wioski; w marcu 2022 roku doszedł dodatek Świt Ragnaroku. Mirage z października 2023 roku zrywa z elementami RPG i wraca do klasycznej formuły: gra o Basimie, mistrzu asasynów z Valhalli, w Bagdadzie lat 861–870, z naciskiem na skradanie i modelem śledztwa wziętym z pierwszej części.
Assassin’s Creed Shadows z marca 2025 roku to Japonia roku 1579, schyłek okresu Sengoku. Dwoje bohaterów o przeciwnych metodach: shinobi Naoe, która żyje z cienia, i samuraj Yasuke, który cienia nie potrzebuje; pory roku zmieniają nie tylko widok, ale i drogi przejścia. Kto wchodzi w tę grupę, ma dwie dobre ścieżki: Origins, Odyssey, Valhalla, Mirage w kolejności premier, żeby wątek Layli i Basima układał się po kolei, albo Odyssey, Origins, Mirage, Valhalla według epok. Shadows stoi osobno i nie wymaga żadnej z nich.
Oś czasu
Chronologia wydarzeń — od najstarszej epoki do najnowszej
Odyssey, Grecja lat 431–422 p.n.e. Origins, Egipt lat 49–44 p.n.e. Mirage, Bagdad lat 861–870. Valhalla, Anglia lat 872–878. Assassin’s Creed, Ziemia Święta roku 1191, i Bloodlines, Cypr tego samego roku. Assassin’s Creed II, Włochy lat 1476–1499, a w trakcie tych wydarzeń Discovery w Hiszpanii. Brotherhood, Rzym lat 1499–1507. Revelations, Konstantynopol lat 1511–1512. Chronicles: China, lata 1526–1532. Shadows, Japonia roku 1579. Black Flag, Karaiby lat 1715–1722, i po nim Freedom Cry. Rogue, Ameryka Północna lat 1752–1760. Assassin’s Creed III, kolonie lat 1754–1783. Liberation, Nowy Orlean lat 1765–1780. Unity, Paryż lat 1789–1794. Chronicles: India, rok 1841. Syndicate, Londyn roku 1868. Chronicles: Russia, rok 1918.
Granie w tej kolejności za pierwszym razem to zły pomysł. Wątek współczesny rozsypuje się od razu: Odyssey wprowadza Laylę w środku jej historii, Assassin’s Creed cofa się do Desmonda, którego historia skończyła się w trójce, a Mirage opowiada początki Basima, zanim gracz w ogóle pozna go w Valhalli. Chronologia epok ma sens za drugim podejściem, kiedy współczesność już się zna, albo dla kogoś, kogo interesuje wyłącznie historia i miejsca — wtedy jest to po prostu podróż od starożytności do XX wieku.
XXI wiek
Wątek współczesny — Desmond, Layla, Basim
Od pierwszej części do trójki współczesnym bohaterem jest Desmond Miles. W Assassin’s Creed zostaje porwany przez Abstergo Industries, które okazuje się współczesnym zakonem templariuszy, i przeżywa w Animusie wspomnienia Altaïra. W dwójce ucieka z Abstergo z Lucy i dołącza do współczesnych asasynów, Shauna i Rebeki, a w Animusie poznaje Ezia; Brotherhood i Revelations ciągną oba wątki dalej. Assassin’s Creed III domyka historię Desmonda i zostawia zaczepki pod następne części.
Black Flag odchodzi od Desmonda: współczesność przybiera nową formę, przenosi się do biur Abstergo, a ciężar leży na epoce historycznej. Origins wprowadza Laylę Hassan i prowadzi ją przez Odyssey do Valhalli, gdzie pojawia się Basim; Mirage cofa się do jego początków. Wniosek jest prosty: komu zależy na tej opowieści, ten gra w kolejności premier, a przynajmniej trzyma razem dwie grupy — pięć gier Desmonda i cztery gry od Origins do Mirage.
Poboczne
Co da się pominąć, a czego lepiej nie
Bez straty dla głównej linii da się pominąć odsłony poboczne: Altaïr’s Chronicles z 2008 roku na Nintendo DS, Bloodlines na PSP, Discovery na DS, Pirates na urządzenia przenośne, całą trylogię Chronicles i Liberation. Każda z nich dopowiada coś swojej epoce, żadna nie jest potrzebna, żeby zrozumieć następną część numerowaną. To samo dotyczy mniejszych dodatków do dwójki, Brotherhood i Revelations oraz alternatywnej historii Tyrania króla Waszyngtona do trójki.
Czego lepiej nie pomijać: Freedom Cry, jeśli Black Flag się spodobał — to cztery godziny w tej samej formie z innym bohaterem; Rogue, jeśli zależy na domknięciu trójki i Black Flag; Świt Ragnaroku, jeśli Valhalla nie zdążyła się znudzić. Przy wyborze wersji warto sięgać po nowsze wydania: The Ezio Collection z 2016 roku zbiera trylogię Ezia, Assassin’s Creed III Remastered z 2019 roku wyszło razem z Liberation Remastered, a Rogue Remastered — w 2018 roku.
Zapowiedziane, ale jeszcze nie w tej liście: Black Flag Resynced, remake czwórki na silniku Shadows, ogłoszony w 2026 roku; Hexe, zapowiedziane w 2022 roku, osadzone w Niemczech XVI lub XVII wieku i planowane na 2027 rok; oraz Invictus z zapowiedzi 2026 roku, nastawione na rozgrywkę sieciową. Żadna z nich nie zmienia dzisiejszej odpowiedzi na pytanie, od czego zacząć: od dwójki, od Black Flag albo od Origins.
Powiązane strony
Zacznij od dwójki
Florencja 1476 roku, Ezio Auditore i wszystko, z czego seria zrobiła swój znak.
Zobacz Assassin’s Creed II